تعليقات بر مباحث نفس شواهد به چشم نمىخورد . و در آن در زمينهء فهم اخبار و احاديث مربوط به عقايد دينى و مبانى عقلى به ندرت بحث شده است . اما ادلّهء صحت انتساب تعليقات باقيمانده به آقا على ، اولا : انتساب مجموعه خطى ياد شده به آقا على كه در ضمن آن رسالة فى التوحيد و ربع اول رسالة فى مباحث الحمل نيز به چشم مىخورد ، ثانيا : و از آن مهمتر وحدت سياق اين اثر با ديگر آثار وى ، و نيز اشتراك آراء مطرح شده در اين اثر با ديگر آثار وى است ، از آن جمله تعليقه شمارهء 18 خلاصهء نظر وى در باب معاد جسمانى در رساله سبيل الرشاد است . به‌هرحال با توجه به قرائن ياد شده اين تعليقات به احتمال قريب به يقين متعلق به آقا على مدرس است . تعليقات الشواهد الربوبية را پيشتر در بهار 1376 با مقدمه تحليلى ، تصحيح و تحقيق در فصلنامه نامهء مفيد قم منتشر كردم و اكنون با اصلاح و مراجعهء مجدد در اين مجموعه مىآيد . از نكات قابل توجه اين تعليقات بحث تطبيقى آقا على بين مباحث الفاظ اصول فقه با مباحث فلسفى در دو مسأله است . مقايسهء تعليقات حكيم سبزوارى و حكيم طهرانى بر شاهد اول از مشهد اول شواهد نشان مىدهد كه حكيم سبزوارى بيشتر در مقام توضيح و تشريح آراء صدر المتألهين و گاهى شرح عبارات شواهد است ، اما همت آقا على مصروف تبيين و تعميق مبانى حكمت متعاليه و فراتر از عبارات شواهد در مقام بيان رأى اجتهادى خود در مسألهء مورد بحث است و نگارش به سبك تعليقه تنها بهانه‌اى براى نظم مطالب و احترام به بنيانگذار حكمت متعاليه است . همين كه استاد آشتيانى در مقايسهء تعليقات اين دو حكيم الهى ترديد كرده است نشان از قوّت اين تعليقات دارد ، هرچند ايشان رأى اخير خود را به اجمال ارائه كرده ، به قرائن و براهين مختار جديدشان اشاره نكرده‌اند . ما در تحليل انتقادى آراء ابتكارى حكيم مؤسس به تفصيل رأى استاد را مورد بررسى قرار داده ، نتيجه مقايسه بين آراء اين دو حكيم الهى را منعكس كرده‌ايم . * * * در اين مختصر تنها به بيان گزارش گونه رئوس آراء آقا على در اين تعليقات اكتفا مىكنيم : در بخش اول اين تعليقات شانزده مسأله فلسفى مورد بحث حكيم مؤسس واقع شده است :